|
ادبیات
«نوشتن برای ما، فقط نوشتن نیست؛ دفاع از انسان است» جنگ خبر نویسندگان، شاعران و اهل قلم ایران بیانیهای خطاب به پن جهانی، انجمنهای عضو و دیگر اهل قلم جهان در ارتباط با کشتار و قتلهای حکومتی ایرانیان در حوادث دی ماه، به ویژه ۱۸ و ۱۹ دی ۱۴۰۴ منتشر کردند. در این بیانیه ضمن محکوم کردن « کشتار شهروندان بیدفاع ایران» آمده است: «مردم ایران، برای اعتراض به گرانی، بیکاری و فروپاشی معیشت به شیوهی مسالمتآمیز به خیابانها آمدند، ولی با گلوله، سرکوب خونین و خشونتی مرگبار پاسخ گرفتند. این قربانیان نه مسلح بودند و نه خشونتطلب؛ مردمی بودند با غم نان. نه تنها صدایشان شنیده نشد، که حق زیستن نیز از ایشان گرفته شد.» بیانیه اضافه میکند: «خاموشکردن صدای شهروندان، تداوم همان سیاستی است که سالهاست نویسندگان، شاعران، روزنامهنگاران، اهل قلم و هنرمندان را هدف قرار داده است. نوشتن، برای ما، فقط نوشتن نیست؛ دفاع از انسان است و شهادت دادن در برابر بیعدالتی و مرگ و دروغ.» نویسندگان، شاعران و اهل قلم از همهی انجمنهای پن، نویسندگان آزاد و نهادهای مدافع آزادی بیان در جهان خواستهاند که کشتار معترضان را محکوم کنند و «اجازه ندهند خون معترضان در هیاهوی سیاست و مصلحت فراموش شود.» هادی خرسندی، آهو خردمند، ناصر زراعتی، علی آشوری، جلال سبزواری، آزیتا قهرمان، عاطفه گرگین و محسن یلفانی از جمله اهل قلمی هستند که این بیانیه را امضا کردهاند
سینما
۱۸۴ سینماگر: این روزها و این زخمها را تصویر خواهیم کرد رادیوزمانه شمار زیادی از اهالی سینما در بیانیهای مشترک، با اعتراض به سرکوب اعتراضات مردم، همبستگی خود با آنها را اعلام کردند. آنها در این بیانیه نوشتند: «ما سینماگران ایران، سرکوب اعتراضهای مردم را به هر بهانه محکوم میکنیم. اعتراض، حق طبیعی و مدنی هر انسانی است. هیچ قدرتی حق ندارد خود را مافوق مردم بداند. «شلیک به مردمی که با دست خالی به خیابان آمدهاند، جنایت علیه حق حیات است و هیچ توجیهی ندارد. «نزدیک به نیمقرن است با وجود منابع عظیم طبیعی و انسانی در کشور عزیزمان ایران، نه عدالت محقق شده، نه رفاه و نه امنیت. «فساد سازمانیافته و چپاول ثروت عمومی و ایدیولوژی هراسآور، زندگی مردم را به ورطهی فقر، خفقان و ناامیدی کشانده و سرمایههای ملی در چالشهای منطقهای نابود شده است. ما سینماگران، این روزها و این زخمها را تصویر خواهیم کرد و با تمام توان از حق آزادی بیان دفاع کرده، سرکوب و کشتار مردم معترض را محکوم میکنیم و در کنار مردم ایران ایستادهایم.» از جمله سینماگرانی که این بیانیه را امضا کردهاند، میتوان از ویشکا آسایش، پگاه آهنگرانی، رخشان بنیاعتماد، جعفر پناهی، رضا درمیشیان، محمد رسولاف، لیلی رشیدی، لیلا زارع، کیانوش عیاری و اصغر فرهادی نام برد.
جعفر پناهی خواستار لغو مراسم اهدای جایزه به خود در برلین شد رادیوفردا جعفر پناهی، کارگردان سرشناس، روز پنجشنبه ۳۰ بهمن گفت که از جشنواره فیلم برلین خواسته به احترام کشتهشدگان در اعتراضات دیماه ایران، مراسم اهدای حضوری جایزه خرس طلایی (برلیناله) که در سال ۲۰۱۵ بهصورت غیابی به او تعلق گرفته بود را برگزار نکند. او روز پنجشنبه در نشستی در جشنواره برلین گفت: «الان در ایران هیچکس از دیگری نمیپرسد حالت خوب است؟ چون هیچکس حالش خوب نیست.» به گفته او، اعتراضات ضدحکومتی که از اوایل دیماه آغاز شد، با خونینترین سرکوب از زمان انقلاب ۱۳۵۷ مواجه شد. آقای پناهی که فیلم آخرش، «یک تصادف ساده» نامزد دو جایزه اسکار شده، سرکوبهای اخیر در ایران را «کشتار جمعی» توصیف کرد. او گفت مردم حتی اجازه عزاداری برای کشتهشدگان خود را ندارند و در واکنش، با پخش موسیقی و رقص بر مزار عزیزانشان مقاومت میکنند. جعفر پناهی اردیبهشت امسال پس از ۱۵ سال برای نخستینبار توانست ایران را ترک کند و در جشنواره کن شرکت کند. او جایزه نخل طلایی این جشنواره را برای «یک تصادف ساده» به دست آورد. این کارگردان که اخیرا در ایران به اتهام «فعالیت تبلیغی علیه نظام» به حبس محکوم شده، بار دیگر گفت پس از شرکت در مراسم اسکار به ایران بازخواهد گشت.
فریبرز عربنیا: مخالف پادشاهی و جنگ هستم بی بی سی فریبرز عربنیا، بازیگر سینما و تلویزیون ایران در پیامی ویدیویی در اینستاگرامش ضمن گرامیداشت کشتهشدگان اعتراضات دی ۱۴۰۴، صداوسیما را «جعبه کثیف و سیاه و شوم» خواند و اعلام کرد که رضایت ندارد که این نهاد «حتی یک فریم» از آثاری که او در آن حضور داشته را بازپخش کند. او در قسمت دیگری از سخنانش با اشاره به ویدیوی قدیمی و تقطیع شدهای که میگوید به تازگی در شبکههای اجتماعی دستبهدست میشود، گفت که «با پادشاهی و سلطه فردی با جدیت مخالف است» و از «جمهوری دمکراتیک و جدایی دین از سیاست» دفاع میکند. او همزمان با افزایش کمسابقه سطح تنش میان آمریکا و ایران و انتظار بخشی از معترضان ایرانی از ترامپ برای «عمل به وعده حمایت» گفت که با جنگ و حمله خارجی مخالف است اما مقصر هرگونه خشونت و هرج و مرج احتمالی را حکمرانان فعلی ایران میداند.
موسیقی
توماج صالحی: ما هنوز زندهایم و برای آزادی و عدالت ایستادهایم اینستاگرام توماج صالحی، خواننده رپ انتقادی، با انتشار تصویری از بدن ساچمهخوردهاش، متنی تأملبرانگیز درباره تجربه شخصی خود از خشونت حکومتی، احساس عذاب وجدان بازماندگان و مفهوم شرافت منتشر کرد. او در این یادداشت نوشت: «حدود یک ماه گذشت تا بگذرم از عذاب وجدان این که چرا من گلوله جنگی نخوردم؛ حسی که فکر میکنم همهی ما تجربهاش کردیم، اما عذاب وجدان را قاتلین باید داشته باشند.» این هنرمند معترض نوشت: «پایان یک زندگی زمانیست که شرافتش فروخته شود؛ مردمی که به خون کشیده شدند آزادیخواهانی که جانشان غصب شد اما شرافتشان را حفظ کردند، پس هنوز زندهاند.» وی افزود: «ما هم هنوز زندهایم و هنوز برای آزادی و عدالت ایستادهایم»
بیخبری از وضعیت حسین مزینانی، نوازنده سهتار رادیوزمانه حسین مزینانی، نوازنده سهتار و فعال حوزه موسیقی، از تاریخ ۲۰ دیماه از دسترس خارج شده و تاکنون اطلاعی از وضعیت و محل نگهداری او در دست نیست. خانواده وی بازداشت او را تایید کردهاند، اما تاکنون جزییات بیشتری درباره مرجع بازداشتکننده، محل نگهداری یا اتهامات احتمالی او در دست ندارند. حسین مزینانی، متولد ۲۰ آبان ۱۳۶۴، فارغالتحصیل رشته کامپیوتر از دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی و همچنین دانشآموخته نوازندگی موسیقی ایرانی از دانشگاه هنر تهران است. او علاوه بر فعالیت در حوزه موسیقی، در زمینههای ورزشی و طبیعتگردی نیز فعال بوده و به کوهنوردی، سنگنوردی، کاراته و سفر علاقمند است. به گفته نزدیکانش، او پیش از تولد، پدر خود محمد مزینانی را که در جنگ ایران و عراق کشته شده، از دست داده و دو عموی او و همچنین یکی از داییهایش نیز در جریان آن جنگ جان باختهاند. بر اساس این گزارش، حسین مزینانی پیشتر نیز در جریان اعتراضات سال ۱۳۸۸ بازداشت و مدتی زندانی شده بود.
کشتار دی و بازتاب آن در جامعه هنرمندان هنرمندان کشور به شکلهای گوناگون به کشتار بیرحمانه و سراسری معترضان واکنش نشان دادند. برگزاری جشنواره حکومتی «فجر» بلافاصله پس از این جنایت، به عزیمتگاهی برای نشان دادن و همچنین نمایان شدن اعتراض و بیزاری دستهای از هنرمندان تبدیل شد. همچون خیزشهای پیشین که دستگاه های امنیتی حکومت تلاش میکردند با برگزاری کنسرت و راهاندازی کارناوالهای گوناگون شرایط را طبیعی و فضای اجتماعی را دستکاری کنند، این بار نیز حکومت جشنواره یاد شده را در خدمت همین هدف گرفته بود. با این حال همچون موارد گذشته، این ترفند هم با مقاومت و حرکتهای اعتراضی شماری از هنرمندان مطرح نقش برآب شد و به سبب حجم بالای فعالیت تبلیغاتی حکومت پیرامون جشنواره، اعتراضها و بایکوت آن هم پژواک دوچندانی در جامعه یافت. در زیر بخشی از واکنشهای یاد شده را می خوانید:
- تحریم گسترده جشنواره حکومتی «فجر» بی بی سی جشنواره فیلم فجر در چهل و چهارمین دوره برگزاری با موجی از انصراف و تحریم چهرههای سرشناس سینمای ایران مواجه شد؛ موجی که از پیش از برگزاری و تا پایان آن ادامه داشت. امسال در پی اعتراضات دیماه و سرکوب خشونتآمیز و خونبار آن، افزوده بر بازیگران، حتی کارگردانان تعدادی از فیلمها نیز از حضور در جشنواره خودداری کردند. الناز شاکردوست، هومن سیدی و امیر جدیدی از مهمترین بازیگرانی بودند که به شکل علنی گفتند به دلیل سرکوب خشونتبار اعتراضها در جشنواره فجر شرکت نمیکنند. الناز شاکردوست در نوشته ای که منتشر کرد گفت: «من عزادار عزیزانم هستم، کدام جشنواره؟ کدام جشن؟ من نه در جشنی شرکت خواهم کرد و نه دیگر در این خاکی که بوی خون میدهد، نقشی بازی خواهم کرد. این نقش اصلی من است.» سعید زمانیان، کارگردان فیلم «آرامبخش» که در بخش مسابقه حاضر بود، روز نهم بهمن و در آستانه برگزاری جشنواره با انتشار متنی اعلام کرد که «به احترام همه خونهای ریخته شده و یاد عزیزانی که در جریان اعتراضات اخیر جان خود را از دست دادند» تصمیم گرفته که در جشنواره شرکت نکند. در ادامه صالح علویزاده، یکی از فیلمنامهنویسان فیلم «بیلبورد»، از دیگر فیلمهای حاضر در جشنواره فجر، نیز با انتشار بیانیهای گفت که این جشنواره را «مراسم خونشویی بزرگ» میداند و خواستار آن شد که فیلم در رشته فیلمنامه داوری نشود. از سوی دیگر، بعد از اعلام آثار حاضر در جشنواره، «خجستگانی که در جنگ ملاقات کردهام» به کارگردانی امیرشهاب رضویان در همان روز اول به دلیل آنچه «آماده نشدن فیلم» اعلام شد، از جشنواره امسال کنار گذاشته شد و «عروس چشمه» ساخته فریدون نجفی جایگزین آن شد. اما بعد از فاصله کوتاهی این فیلم نیز کنار رفت و فیلمی به نام «آندو» به کارگردانی مرتضی رحیمی جای آن را گرفت.
- بایکوت مراسم اختتامیه جشنواره «فجر» از سوی برندگان جوایز شهرام حقیقتدوست و بهرام افشاری به عنوان برندگان جوایز بهترین بازیگر نقش مکمل و اول مرد حاضر به شرکت در مراسم اختتامیه جشنواره فجر نشدند. آزیتا حاجیان نیز که به عنوان برنده سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن معرفی شده بود، حضور نداشت.
- «هیچ جشنوارهای ارزش ایستادن روی سکوت و عبور از جان انسان را ندارد» آفتابنیوز هومن سیدی، کارگردان و بازیگر ایرانی، در واکنش به شرایط اخیر کشور و حضور برخی هنرمندان در جشنواره فیلم فجر، پستی در صفحه اینستاگرام خود منتشر کرد و دیدگاههای خود را در این رابطه بیان کرد. وی نوشت: «هیچ جشنوارهای، هیچ تندیسی و هیچ دیدهشدنی، ارزش ایستادن روی سکوت و عبور از جان انسان را ندارد. دیدهشدن، وقتی به قیمت ندیدن انسان تمام میشود، فقط یک معاملهی ارزان است. «سینما وقتی کنار انسان میایستد معنا دارد؛ وقتی از روی او رد میشود، دیگر فقط یک تصویر بی ارزش است. هیچ سکویی آنقدر بلند نیست که بتواند روی جان انسان سایه بیندازد. اعتبار هنرمند از جایی میآید که ایستاده، نه از جایی که دعوت شده. «جشنواره میگذرد، نامها فراموش میشوند؛ این انتخابهاست که میماند. دیدهشدن بدون دیدنِ رنج، فقط نورافکن است، نه روشنایی. «هنر اگر جرات نداشته باشد «نه» بگوید، فقط تزیین وضع موجود است. و هیچ قاب طلاییای نمیتواند سکوت در برابر خون را قاب بگیرد.»
منبع: نبرد خلق شماره ۴۹۹، آدینه یک اسفند ۱۴۰۴ - ۲۰ فوریه ۲۰۲۶
|